Chính sách về phát triển văn hóa đọc cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiếp tục được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư thông qua việc ban hành các Chương trình mục tiêu quốc gia.
(Ảnh minh họa: Bàn giao tủ sách cộng đồng cho xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số)
Ngày 15/5/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Hướng dẫn số 2270/HD-BVHTTDL về thực hiện các nội dung thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030. Văn bản hướng dẫn tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh kế bền vững, trong đó nhiệm vụ “Hỗ trợ xây dựng tủ sách cộng đồng cho các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số” được hướng dẫn chi tiết nội dung thực hiện, cụ thể:
Về đối tượng và địa bàn hỗ trợ: Các xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo danh mục, tiêu chí do cấp có thẩm quyền phê duyệt; ưu tiên các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu và địa bàn có điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế.
Về nội dung tủ sách: Tủ sách cộng đồng được xây dựng theo định hướng phục vụ trực tiếp nhu cầu thông tin, học tập suốt đời, nâng cao dân trí và bảo tồn văn hóa, bao gồm các nhóm nội dung chủ yếu sau:
– Thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật: Tài liệu về văn hóa, thể thao, gia đình và du lịch; pháp luật về hôn nhân và gia đình; phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; bình đẳng giới; xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và phát triển cộng đồng dân tộc thiểu số; chính sách dân tộc và phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
– Tri thức phát triển kinh tế – xã hội và kỹ năng sống: Tài liệu hướng dẫn sản xuất, kinh doanh, khởi nghiệp, phát triển sinh kế bền vững; kỹ năng tiếp cận thông tin, chuyển đổi số cơ bản; nâng cao năng lực tự đọc, tự học và thích ứng với thị trường.
– Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống: Tài liệu giới thiệu di sản văn hóa, phong tục, tập quán, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống; tài liệu song ngữ (nếu có) nhằm góp phần bảo tồn tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số.
– Phát triển du lịch cộng đồng: Tài liệu về mô hình du lịch bền vững, du lịch cộng đồng; kinh nghiệm tổ chức, quản lý điểm đến.
– Các chủ đề khác: Tùy theo nhu cầu thực tiễn của địa phương, bổ sung các tài liệu liên quan đến y tế, giáo dục, môi trường, biến đổi khí hậu, an sinh xã hội và các lĩnh vực thiết yếu khác.
Về nội dung hỗ trợ:
Các nội dung hỗ trợ được thực hiện đồng bộ, bảo đảm hiệu quả khai thác và tính bền vững của tủ sách:
– Hỗ trợ tài nguyên thông tin: Mua sách, tài liệu; cập nhật, bổ sung đầu sách mới phù hợp với nhu cầu sử dụng của cán bộ và Nhân dân; ưu tiên tài liệu thiết thực, dễ tiếp cận, phù hợp với trình độ dân trí và đặc thủ văn hóa vùng miền.
– Hỗ trợ trang thiết bị: Mua mới hoặc sửa chữa tủ sách, giá sách.
– Hỗ trợ quản lý, vận hành: Các khoản chỉ phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản lý, khai thác, bảo quản tủ sách; tổ chức các hoạt động khuyến đọc, sinh hoạt chuyên đề, giới thiệu sách.
Về tổ chức thực hiện:
Cơ quan chuyên môn văn hóa cấp tỉnh giao Thư viện tỉnh chủ trì, phối hợp triển khai, các nhiệm vụ chủ yếu sau:
– Tham mưu, đề xuất: Xây dựng danh mục tài liệu, tiêu chí lựa chọn và danh sách các xã được hỗ trợ; bảo đảm phủ hợp với mục tiêu Chương trình và điều kiện thực tế địa phương. Hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ:
– Hướng dẫn xây dựng không gian đọc thân thiện, các hoạt động phát triển văn hóa đọc phủ hợp với điều kiện thực tế tại địa phương; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, khai thác tủ sách cho cán bộ phụ trách tại cơ sở; thực hiện luân chuyển định kỳ để tăng cường thường xuyên sách, tài liệu nhằm duy trì tính hấp dẫn, cập nhật của tủ sách.
– Theo dõi, đánh giá và báo cáo: Tổ chức kiểm tra, giám sát việc xây dựng và vận hành tủ sách; tổng hợp báo cáo định kỳ, đột xuất về tình hình triển khai (kế hoạch, số lượng tủ sách, địa điểm, hiệu quả hoạt động…) gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (qua Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện).
Theo hướng dẫn, việc triển khai Chương trình phải bám sát thực tiễn địa phương, phát huy vai trò chủ thể của người dân và cộng đồng theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng”; khuyến khích sự tham gia, đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân và cộng đồng phủ hợp với điều kiện thực tế. Các nội dung ưu tiên tập trung vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, địa bàn đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, an toàn khu và những nơi có điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế.
ATK.